Ze verklaarden haar gek. Zij maakte er wijn van.
Bijgewerkt op: 10 sep
Nahikun Blanco 2024 — Sandra Bravo, Sierra de Toloño
Er zijn wijnen waarvan de naam vermoedelijk tijdens een marketingvergadering is ontstaan.
Een groot blad papier. Drie mensen die al een uur te lang rond een tafel zitten. Iemand die roept dat het authentiek moet klinken. Een ander die vindt dat er nog wat beleving ontbreekt.
En dan zijn er namen die al bestonden voor de wijn ooit in de fles zat.
Nahikun is zo’n naam.
Het betekent zoveel als verlangen in het Baskisch.
Al zou koppigheid volgens mij ook geen slechte vertaling zijn.
Want deze wijn bestaat omdat Sandra Bravo iets zag in een handvol oude, bijna vergeten wijngaarden waarvan zowat iedereen vond dat ze er beter met haar handen vanaf kon blijven.
Te klein.
Te oud.
Te versnipperd.
Te weinig opbrengst.
Te veel werk.
Perfect dus.
Sandra Bravo
Sandra Bravo groeide op in Rioja, met zowel Rioyaanse als Baskische roots. Wijn was nooit ver weg en uiteindelijk besloot ze oenologie te studeren.
Maar in plaats van daarna veilig ergens in een grote bodega aan de slag te gaan, trok ze de wereld in. Ze deed ervaring op in Bordeaux, Toscane, Nieuw-Zeeland en Californië en werkte vervolgens zeven jaar in Priorat.
Priorat bleek belangrijk.
Daar leerde ze kijken naar oude wijnstokken, steile hellingen en afzonderlijke percelen. Naar wijn als het resultaat van een specifieke plek, niet als een product dat je achteraf in de kelder in een bepaalde stijl probeert te duwen.
In 2012 keerde ze terug naar Rioja.
Niet met een familiedomein dat al zes generaties op haar stond te wachten. Niet met een kasteel, een indrukwekkende toegangspoort en een proeflokaal waarin alles net iets te hard blinkt.
Ze begon van nul.
Met weinig middelen, een gehuurde wijngaard in Rivas de Tereso en een kleine gehuurde kelder die er van buitenaf eerder uitzag als een garagebox dan als de thuisbasis van een van de spannendste wijnprojecten van Rioja.
Het geld dat ze had, investeerde ze liever in wijngaarden.
Daar heb ik een zwak voor.
Mensen die liever geld in oude wijnstokken steken dan in een marmeren ontvangstbalie, hebben bij mij sowieso al een kleine voorsprong.
Een frisse versie van Priorat
De naam Sierra de Toloño verwijst naar de bergketen die boven Rioja Alavesa uittorent.
Die bergen zijn er niet alleen voor het uitzicht. Ze beschermen de wijngaarden tegen de koude wind uit het noorden. De zuidelijk gerichte hellingen krijgen voldoende zon, terwijl de hoogte en een lichte Atlantische invloed ervoor zorgen dat de druiven toch langzaam kunnen rijpen en hun natuurlijke fraîcheur bewaren.
Veel van Sandra’s wijngaarden liggen tussen 500 en 700 meter hoogte. Oude struikstokken groeien er op arme klei- en kalkgronden, tussen stenen, wilde bloemen, tijm en rozemarijn.
Op sommige plaatsen staat nauwelijks grond boven de rots.
Sandra omschreef het ooit als een soort frisse versie van Priorat.
Ik snap wat ze bedoelt.
Het landschap heeft diezelfde ruigheid. Oude wijnstokken die zich schijnbaar uit pure koppigheid aan de hellingen vastklampen. Mediterrane kruiden tussen de rijen. Veel stenen en weinig overschot.
Maar dan met koelere nachten, meer Atlantische invloed en een spanning die je ook in haar wijnen terugvindt.
Vijf stukjes bijna verloren geschiedenis
Nahikun Blanco komt uit vijf kleine wijngaarden rond Villabuena de Álava.
Niet vijf perfect aangelegde percelen met kaarsrechte rijen van één zorgvuldig geselecteerde druivensoort. Dit zijn oude field blends: verschillende druivenrassen die door elkaar staan aangeplant en samen worden geoogst.
De stokken voor de 2024 zijn tussen 95 en 98 jaar oud.
Bijna een eeuw.
Ze staan rechtstreeks op verweerde, rotsachtige kalksteen die men daar lastra noemt. Geen dikke, rijke bodem waarin een wijnstok zich comfortabel kan nestelen. Wel scheuren in de rots waarin de wortels zelf hun weg moeten zoeken.
Ook hier wordt het begrip comfortzone nogal los geïnterpreteerd.
Tussen de hoofdzakelijk aangeplante Viura staan oude lokale rassen als Rojal, Calagraño, Malvasía, Picapoll en Garnacha Blanca.
Geen eenvoudige, overzichtelijke samenstelling dus.
Wel een levende herinnering aan hoe wijngaarden vroeger werden aangeplant. Niet omdat iemand een internationale marktstudie had uitgevoerd, maar omdat boeren plantten wat ze hadden en wat op die plek kon overleven.
De ene druif bracht frisheid. De andere aroma. Nog een andere rijpte misschien beter wanneer het jaar tegenzat.
Geen monocultuur, maar een soort verzekering tegen de grillen van de natuur.
Vandaag zouden we het een field blend noemen.
Toen noemden ze het waarschijnlijk gewoon een wijngaard.
Iedereen verklaarde haar gek
Sandra wilde deze percelen herstellen en bewaren.
De mensen rondom haar begrepen niet goed waarom. De opbrengsten waren bijzonder laag en de wijngaarden vroegen enorm veel handwerk. Economisch gezien waren er ongetwijfeld verstandigere manieren om wijn te maken.
Maar ze zag er iets in.
Oude wijnstokken. Vergeten druivenrassen. Een stuk geschiedenis dat dreigde te verdwijnen omdat het niet langer efficiënt genoeg was.
Ze wilde die wijngaarden.
Echt.
Daarom werd de wijn Nahikun genoemd: verlangen.
Vanaf de oogst van 2018 verving die naam het vroegere Nahi Blanco. Sandra wilde haar wijnen uit Villabuena bovendien bewust een Baskische naam geven.
Het woord verwijst dus niet naar een vaag verlangen naar een romantische zonsondergang of naar twee mensen die elkaar diep in de ogen kijken terwijl ergens toevallig een viool begint te spelen.
Het gaat over háár verlangen.
Naar precies die wijngaarden.
Naar het bewaren van iets waarvan anderen de waarde niet meer zagen.
En naar een wijn die smaakt naar de plek waar hij vandaan komt.
Het hout moet dragen, niet roepen
De wijngaarden worden biologisch en biodynamisch bewerkt. De druiven worden met de hand geoogst en in kleine kistjes naar de kelder gebracht.
2024 was voor Sandra een goed jaar. Tijdens de oogst in september bleef het koel. Vooral de frisse nachten zorgden ervoor dat het laatste deel van de rijping traag en gelijkmatig verliep.
Dat is belangrijk.
Rijp fruit krijgen is in een warmere wijnstreek meestal niet het grootste probleem. Rijpheid combineren met fraîcheur, spanning en een beheerst alcoholgehalte: daar begint het interessante werk.
De verschillende druivenrassen worden samen vergist in neutrale vaten. Sandra gebruikt hout niet om de wijn naar vanille, toast en timmerwerk te laten smaken. Het vat moet de wijn begeleiden, niet overschreeuwen.
Ook in de kelder houdt ze het graag eenvoudig.
Hoe langer ze wijn maakt, hoe minder ze naar eigen zeggen wil ingrijpen. Niet omdat er niets hoeft te gebeuren, maar omdat het werk in de wijngaard al moet zorgen dat er in de kelder zo weinig mogelijk gecorrigeerd moet worden.
Dat klinkt romantisch.
Het is vooral ongelooflijk veel werk.
En wat zit er dan in het glas?
Nahikun Blanco 2024 is geen witte Rioja die zich verstopt achter een dikke laag hout.
In de neus vind je kamille, hooi, citrusfruit en perzik. Daaronder zitten wilde bloemen, iets kruidigs en een bijna krijtachtige toets.
De wijn heeft een rijke, gelaagde textuur, maar blijft opvallend fris. Citrus en mineraliteit trekken door de wijn heen en houden alles levendig.
Dat vind ik misschien nog het mooiste eraan.
Hij heeft volume zonder zwaar te worden. Complexiteit zonder vermoeiend te zijn. Hout zonder dat je het gevoel krijgt dat iemand net een plank in je glas heeft gelegd.
Sandra zegt zelf dat Nahikun ieder jaar frisser en mineraler wordt.
Bij de 2024 begrijp je perfect wat ze bedoelt.
Dit is geen wijn die alles meteen prijsgeeft. Je mag hem gerust wat tijd in het glas geven en hij mag ook zeker niet ijskoud geschonken worden. Rond 10 tot 12 graden begint hij zijn verhaal veel mooier te vertellen.
Een wijn voor vis, schaal- en schelpdieren, gevogelte of een gerecht waarin kruiden en frisse zuren een rol spelen.
Maar eerlijk?
Ik zou hem eerst gewoon zonder gerecht proeven.
Want soms moet je voor het verhaal achter een fles even tijd maken voordat je beslist wat je erbij gaat eten.
Verlangen in een fles
We kunnen op een prijskaartje natuurlijk gewoon schrijven:
Witte Rioja. Field blend. Fris, mineraal en complex.
Technisch klopt dat allemaal.
Maar dan missen we bijna alles.
We missen Sandra, die terugkeerde naar Rioja en liever in wijngaarden investeerde dan in een mooie kelder.
We missen de vijf kleine percelen waarvan iedereen vond dat ze het werk niet waard waren.
We missen wijnstokken van bijna honderd jaar oud, met hun wortels rechtstreeks in de verweerde kalksteen.
We missen Rojal, Calagraño en al die andere druiven die gemakkelijk hadden kunnen verdwijnen omdat ze te weinig opbrachten of niet eenvoudig genoeg uit te leggen waren.
En we missen het verlangen van iemand die het allemaal toch wilde bewaren.
Nahikun betekent verlangen.
Maar misschien beginnen de mooiste wijnverhalen precies daar:
bij iemand die blijft verlangen naar iets wat de rest van de wereld al lang had opgegeven.
De Nahikun Blanco 2024 van Sandra Bravo staat bij ons in de winkel. Niet alleen om te verkopen, maar vooral omdat dit een verhaal is dat ik graag laat proeven.
Opmerkingen